Bulundu�um Yerden Manzara...

TeknoKritik - 1: �Teknoloji Benim Neyim Oluyor?�

2008-05-09T01:22:00.004+03:00

Telekom sekt�r�ndeki g�ncel konular� ilgiyle takip etti�im Tele.com.tr dergisi bana bir sayfa ay�rmay� teklif etti�inde bunu sevinerek kabul ettim. Bir s�redir kendi a��kg�nl��mde, arkada�lar aras�nda ve baz� d�nemler verdi�im �Teknoloji & Organizasyon� dersinde a�t��m teknoloji tart��malar�n�, b�ylece daha geni� bir kitle ile payla�ma imkan� bulaca��m i�in heyecanl�y�m. Bu k��ede ya�am� etkileyen yeni teknolojileri ve insanlar�n teknoloji ile kurduklar� ili�kileri farkl� g�zl�klerle tart��maya �al��aca��m.

�niversite e�itimini tamamlamadan teknoloji projelerinde �al��maya ba�lad�m ve T�rkiye�nin en b�y�k bankalar�ndan birinin t�m teknoloji altyap�s�n�n, tepeden t�rna�a de�i�ti�i dev bir projenin i�inde buldum kendimi. Bir grup teknik adam ve bir�ok firma birlikte dev bir sistem tasarlam�� bunu uyguluyorduk. Sistem neticede hayata ge�ti ama ger�ekle�tirme s�reci bizi ilk ba�taki tasar�mdan �ok farkl� yerlere getirmi�ti. Daha sonra ba�ka projelerde de benzer deneyimler ya�ad�m. Hayat elbette tamamen �ng�r�lemez, ama �Bu kadar farkl� bir yerde sona erecekse, biz o detayl� tasar�m� ba�tan niye yapt�k?�, �Sistemi hayata ge�irmek i�in verdi�imiz m�cadelede neler ya�ad�k?�, �Ba�ar�l� m�y�z?�, �Ne yapsak sonu� farkl� olurdu?� diye sormaya ba�lad�m.

Bu sorgulama beni teknoloji projelerinin performans�n�n nas�l �l��lece�ine dair bir master tezine ve teknoloji projelerinde bireylerin birbirleriyle ve mevcut �zihniyetlerle� nas�l m�cadele etti�ini anlamaya �al��an bir doktora tezine g�t�rd�. Bir yandan tam zamanl� olarak teknoloji projelerinde �al��rken, bir yandan y�r�yen bu ��renme �abas� ile bu sorular�n yan�t�n� buldum mu? Belki o sorular�n baz�lar�yla ilgili daha e�itimli bir his var art�k i�imde ama halen kafamda daha �ok teorik soru oldu�unu s�ylemeliyim. ��te k��enin konusunun bir yar�s�n� bunlar olu�turuyor. Ama merak etmeyin sizleri teknolojinin teorik derinliklerine bo�mayaca��m.

Bu arada teknoloji prati�inden de kopmad�m. �irketlerin teknoloji tercihleri yapt�� de�erlendirme projelerinde �al��t�m, Kurumsal Kaynak Planlama paketleri aras�nda tercihler yap�lmas�na yard�mc� oldum. Ard�ndan, T�rkiye�de ilk defa yerli bir ekip ve y�ntem ile bilgi ve a� g�venli�i denetimleri ger�ekle�tirdim. Bilgi G�venli�i Y�netim Sistemi standard� ISO 27001 ve �nc�llerinin m�hendisli�ini, dan��manl��n� ve denet�ili�ini yapt�m. Turkcell�de son y�llarda en ses getiren projelerden birisi olan �mobil imza�n�n fikrini yarat�p, �ekirdek bir proje tak�m� ve uzun bir �al��ma ile birlikte ortaya ��kard�m, art�k ekibimle mobil imzan�n yayg�nla�mas� i�in �al��yorum. Ayr�ca Turkcell�de i� geli�tirme b�l�m�nde �al��t��m i�in teknolojiyi yak�ndan takip etmeye �al��yorum. Dolay�s�yla elde bol miktarda pratik konu, g�ncel tart��ma da mevcut. Bu da k��enin konusunun di�er yar�s�n� olu�turuyor.

K��ede ne yazarsam yazay�m, yazd�klar�m�n �kritik� bir bak�� a��s� ta��mas�na �al��aca��m. K��enin ad� da bu y�zden �Teknokritik�. Hi�bir i�in salt �vg�s�ne soyunmay� d��nm�yorum. Ancak kritik bir bak�� a��s� sayesinde teknoloji ile olan ili�kimizi daha iyi anlayabiliriz. Bu nedenle yaz�ya �Ba�larken� gibi kli�e bir ba�l�k atmak yerine teknoloji felsefesinin �lkemizdeki en �nemli isimlerinden Prof.Dr. Ahmet �nam��n �ok sevdi�im ilk kitab�n�n bize temel bir soru y�nelten ad�n�, t�rnak i�inde, �d�n� ald�m. Y�llar �nce ��km�� bu kitab� (http://getir.net/8jc) hen�z okumad�ysan�z, kesinlikle tavsiye ederim. �n�m�zdeki ay g�r��mek �zere.

Not: Bu k��e yaz�s�, May�s 2008'de tele.com.tr dergisinde yay�nlanm��t�r

Hayat� Hak Etmek

2008-05-01T00:47:00.006+03:00

"Ama insan yapt�� i�ten ald�� zevk, ondan kazand�� paray� harcarken alaca�� zevkten daha b�y�kse daha �ok ya�am�� say�l�r. Hayattan yararlanmak m� gerekir, hayat� hak etmek mi gerekir? Hayat� hak etmeye ba�lad��n zaman, hayat zaten benden yararlan diye ayaklar�n�za kapan�r.

D��n�n b�y�k bir orkestra �efinin, Toscannini'nin 100 ki�ilik orkestray� y�netirken ondan ald�� zevk, Bodrum'da kalk�p da iki kadeh bira i�erken alaca�� zevkle kar��la�t�r�l�r m� yahu.

O bak�mdan biz zevkli ya�amaya �al��rken ac� �ektirdiler bizlere. ��nk�, bu kadar topsuz t�feksiz bir kalemle ka��ttan bu kadar korkan insanlar, g�lgele�erek silinmeye mahkumdurlar. Ancak yaz� kal�rsa kal�r ve bayraklardan daha fazla bilinerek kal�r. Bug�n kim tan�yor Romanof'lar�n bayra��n� allaha�k�n�za yahu. Goethe zaman�nda, Schiller zaman�nda, Shakespeare aman�ndaki bayraklar� kimler biliyor, bak adlar� ge�iyor burada. Buradan da iyi insanlar ge�ti.

Bir �iirle bitireyim bunu. B�rakal�m size bu kadar tra� yeter, birka� ay gitmezsiniz berbere. Ben iyi tra��y�md�r ��nk�, anlatabildim mi.

Yery�z�nde yalniz benim serseri,
Yery�z�nde yalniz ben derbederim.
Herkesin d�nyada varsa bir yeri,
Ben de b�t�n d�nya benimdir derim.

Yillarca gezdirdim hoyrat basimi,
Aradim bir �m�r, arkadasimi.
�lsem dikecek yok mezar tasimi;
Halime ben bile lanet ederim.

G�nl�m ne dertlidir, ne de bahtiyar;
Ne kendisine y�r, ne kimseye y�r,
Bir r�ya ugrunda ben diy�r diy�r,
G�lgemin pesinden y�r�r giderim...

Bu Necip Faz�l�n bir gen�lik �iiridir anlatabiliyor muyum. Onun i�in ben Necip Faz�l'� severim.
D�nyan�n en korkun� yaln�zl�k �iirlerin yazm�� bir edebiyat� vard�r T�rkiye'nin.

Y�llar var ki bir k�l�c�m kapal� k�n�nda,
Kimsesizlik d�rt yan�mda bir duvar gibi,
Muzdaribim bu duvar�n d�� taraf�nda,
�efkatine inand��m biri var gibi. (Kemalettin Kamu)

Kulaklar�m kom�ular�n ayak sesinde
Vars�n bir yudum su verenim bulunmas�n son nefesimde
Biri bana e�ilip su yok desin de.

Bu kadar korkun� bir yaln�zl�k �iiri. Bu kadar kad�ns�z bir d�nyalar�n erkekleriyiz bir yandan. Annelerimizden, k�z karde�lerimizden, kar�larm�zdan, e�lerimizden hangisini biz ger�ek �l��de bir erkeklik d�nyas�n�n �ovalyeli�inden saklayabildik, muhafaza ettik ve onlara g�vence verdik ki, onlar da bize g�zel �i�ekler, g�zel filizler, g�zek tomurcuklar a�s�nlar.
...
Kentiller ve k�yl�ler vard�r. Kentlili�in simgesi etli �arapl� kad�nl� kahkahal� sofra demektir. K�yl�l��n simgesi de, kad�ns�z, kahkahas�z, erkek erke�e kahveler demektir. Allah hepimizi kad�ns�z, kahkas�z, erkek erke�e kahvelerden kurtars�n. Amin " �etin Altan

Konu�ma: ITP'08 / KKTC

2008-05-01T00:37:00.003+03:00

ITP'08 / B�L��M PROFESYONELLER� SEM�NER�

1-4 MAYIS 2008 * SALAM�S BAY CONT� RESORT HOTEL

KKTC

15:15-16:00 - G�venli Mobil Uygulamalar � Secure Mobile Applications / Deniz TUN�ALP

Mobil Telefon Sinemayi Nasil Etkileyecek?

2008-04-27T23:45:00.009+03:00

El kamerasinin ortaya cikmasi, d�nya film endustrisini etkileyip "auteur" sinemasini, bireysel denemeleri, kisa filmleri destekledi ve genelde film endustrisinin daha esitlikci bir hale gelmesinde etkili oldu. Hatta Dogma manifestosu ve ardindan takip eden yonetmenlerle el kamerasi ile cekilen filmler onemli ve etkili bir akim olusturdu.

Peki teknolojinin bir adim sonrasi olarak, yayginligi ve goruntu kalitesi giderek artan cep telefonlari ve cep telefonu ekranlar� icin cekilen filmler, kisa ismiyle MOFILM'ler Dunya'yi ve sinemayi nasil etkileyecek?

Iste huzurlarinizda tum bolumleriyle yakinda karsimiza cikacak "Green Porno" filmleriyle Isabella Roselini'nin Sundance Channel'daki roportaj� ve Associated Press roportaji. Green Porno filmleri yayina acilinca tekrar yazmak �zere.

Tiyatro Ger�ektir, Hayat Rold�r

2008-04-27T22:44:00.001+03:00

Bisiklet ve Motor S�r�c�lerine Dikkat

2008-03-20T00:55:00.001+02:00

Konu�ma: SIM Alliance - SIMposium 2008 Berlin

2008-03-20T00:39:00.002+02:00

Day 2 - Wednesday 23rd April 2008
14:25 - Extending Mobile Transactions with new Business Models and Technologies

Bringing non-mobile transactions to mobile
New business models for mobile transactions
Instreasing customers' stickiness and ARPU
Legally-binding mobile transactions on GSM

Dr. Deniz Tun�alp
VAS Management / Business Development - Mobile Signature � Manager, Turkcell �leti�im Hizmetleri A.�.

link

Beyin Nas�l �al��r?

2008-03-17T00:59:00.002+02:00

Kalpsiz

2008-02-03T19:44:00.000+02:00

* Badem *
�kinci ayr�l�k, zor geldi bana.
Sensiz olmad�, anlad�m ge� olsa da.

* �zlem Tekin *
Yanl�z m�s�n sen de, sensiz gecelerde.
Hi� d��nd�n m�, ne yapar�m diye?

* Badem *
Bir ad�m �n�m sensiz g�z�km�yor.
Kalbimdeki d��m, sensiz ��z�lm�yor.
Sensiz ��z�lm�yor..

* Nakarat *
Yollardas�n evsiz, mutlu musun bensiz?
S�yle bana sebepsiz, biter mi a�k?
Yollarday�m evsiz, bin dertliyim sensiz.
S�yle bana sebepsiz, affeder mi a�k?

* �zlem Tekin *
Eski sevgili merak edilmez mi?
Be� senelik a�k, unutup silinmez ki.

* Badem *
Korktum aramaktan, ba�kas� ��kar diye.
Hep Tanr�'ya sordum, sen iyi misin diye.
Bir ad�m �n�m sensiz g�z�km�yor.
Kalbimdeki d��m, sensiz ��z�lm�yor.
Sensiz ��z�lm�yor.

* Nakarat *
Yollarday�m evsiz, bin dertliyim sensiz.
S�yle bana sebepsiz, affeder mi a�k?
Yollardas�n evsiz, mutlu musun bensiz?
S�yle bana sebepsiz, biter mi a�k?

* �zlem Tekin *
Nerdesin yine, yolculuk nereye?
Telefonda sesin, �s�tt� ya i�te.
Seninle toplad�m t�m e�yalar�n�.
Ne olur almaya gelme.
B�rak izlerin kals�n bende.

* Nakarat *
Yollarday�m evsiz, bin dertliyim sensiz.
S�yle bana sebepsiz, affeder mi a�k?
Yollardas�n evsiz, mutlu musun bensiz?
S�yle bana sebepsiz, biter mi a�k?

Kalpsiz.. Kalpsiz.. Kalpsiz.. Kalpsiz..

Sen a�lama dedin, hani d�necektin?
Bir damla g�zya��m�, silmeye bile gelmedin.

Gelece�i G�rmek M�mk�n M�?

2008-01-27T02:42:00.001+02:00

Sil G�zlerinin Yaln�zl��n�

2008-01-26T20:45:00.000+02:00

Optik Yan�lsama :)

2008-01-20T21:35:00.000+02:00

Ye�il Elmal� �ampuan

2008-01-14T22:53:00.000+02:00

TETRIS geri d�nd�

2008-01-13T20:59:00.000+02:00

Yolda A�k� G�rsen Tan�r M�s�n?

2008-01-08T00:51:00.000+02:00

Seninle veya Sensiz :)

2008-01-08T00:49:00.000+02:00

Ya�as�n Yabanc� Dilde �niversite E�itimi

2008-01-01T22:53:00.000+02:00

Birka� y�l �nce �stiklal Caddesi'ndeki kitap��lardan birinden bir kitap ald�m. Ald��m kitap Jean Baudrillard'�n "Simulakrlar ve Simulasyon" kitab�yd�. �niversite e�itimimde ingilizce okudu�um i�in literat�r� ingilizce kaynaklardan okumaya al��kt�m. Ancak, teorik kavram ve kayg�lar�n T�rk�e nas�l ifade edildi�ini anlamak i�in T�rk�e kaynaklardan da okuma yapmaya �al��t��m bir d�nemdeydim. Kitab� ald�ktan sonra sakin bir ak�am g�n�, kahvemi al�p okuma koltu�uma kuruldum. Sayfalar� �evirmeye ba�lad�m ve kan beynime s��rad�.

Yap�tlar� postmodern ve postyap�salc� ak�mlarla birlikte an�lan Baudrillard'�n �evirmeni, �eviriyi yaparken kitab� nas�l alg�lad��n� belirten bir �ns�z yazm��. �evirmen dediysem, s�radan bir kimse de�il. Baudrillard'�n T�rk�e'ye �evrilen pek �ok kitab�n� da �eviren, Baudrillard'�n ��rencisi oldu�u iddias�na sahip, Dokuz Eyl�l �niversitesi Sinema-TV b�l�m� ba�kan� ve bu okulda simulasyon kuram� dersini de veren ��retim �yesi O�uz Adan�r. �yle bir �ns�z yazm�� ki, �acaba burada yaz�lanlar ger�ekten Baudrillard��n m� d��ncelerini yans�t�yor yoksa �arp�t�lm�� bir d��nsel garabetle mi kar�� kar��yay�z?� dedirten bir etki yarat�yor.

Baudrillard ge�en y�l 6 Mart'ta hayata g�zlerini yummu� bir d��n�r. Yaz�lar� genel olarak teknolojinin sosyal etkilerini tart��sa da, bir �ok konuya de�inen bir literat�r� geriye b�rakm��. T�ketimcilikten, cinsiyet ili�kilerine, tarihin sosyal alg�s�ndan, k�rfez sava��na pek �ok konuda yazm��. Yay�nlar�, Gilles Deleuze, Jean-Francois Lyotard, Michel Foucault ve Jacques Lacan gibi d�neminin Frans�z d��n�rlerle birlikte an�l�yor.

Bir �ok post yap�salc� gibi, i�aret ve anlam�n, belirli kelimeler ve i�aretlerin aralar�nda nas�l ili�ki kurduklar�na g�re belirlendi�ini esas al�yor. Objektif ger�eklik ve i�levselcilikten kendini uzakta tutarak, semiyotik bir bak��a sahip olmas�na kar��n, �evirmenin yazd�� ns�zden yazar�n bu �nemli eserinde kitapta kastedileni a�arak i�levselci ve basbaya�� rasyonel sonu�lara varmaya �al��an bir ak�l ile �eviri yap�ld��n� anl�yoruz. Daha �ns�zde �evirmen yazar� bu kadar anlamad��n� a��k ediyorsa, o �eviriye ne kadar g�venebilirsiniz?

Sadece yaz�m hatalar�n�, noktalama �zensizliklerini, d��k c�mleleri, bozuk anlat�mlar� kastetmiyorum. Baudrillard'�n temel eseri "Simulakrlar ve Simulasyon" kitab� neredeyse kendinin simulasyonu haline geliyor. �eviri de olsa "ger�ek" kitab� ve yazar�n kendi d��ncelerini okuma hakk�n� geri istemek, simulasyon teorisi ile �eli�ir mi acaba?

Simulasyon kuram� gibi realist epistemolojiden uzak bir kuram�n "fark�nda olmadan bile olsa" ortaya koydu�u "ger�e�in" Bat� ile "�zellikle T�rkiye" gibi �lkelerin aras�ndaki tarihsel s�re� farkl�l�� oldu�unu s�ylemek, �ns�zde kopu�un ba�lad�� nokta. Bu iddayi a��klayan destekleyici ise daha da harika: "��nk� d�nyan�n herhangi bir yerinde bu kuram�n hangi tarihsel ve toplumsal ger�ekli�in kar��l�� oldu�unu a��klayabilen kimsenin" olmamas�. Ger�ekli�in bu kadar esiri olan bir yakla��mla dilden yola ��k�p semiyotik yak�nlar�ndan ge�erek ger�ekli�in bulunmad��n� etraf�m�zdaki her�eyin aslen bir simulasyon oldu�unu s�yleyen bir kuram�n kalbine varmak beklenebilir mi? K�rfez sava�� ger�ekte ya�anmam��t�r, TV'de olu�an bir simulasyondur diyen bir d��n�r�n eserinden bahsetti�imizi hat�rlatmak isterim.

Klasik sosyal bilimin i�inde bulundu�u i�levselci kutunun d��ndan yorumlamac�/interpretivist bir bak��la ��kan bir pespektifin �nemli bir eserini �eviren kimse, "Simulasyon Kuram� gibi bir kuram� �reten bir d��n�r, bu kuramdan nas�l yararlan�lmas� gerekti�i konusunda [nas�l] herhangi bir fikre sahip olmaz?" diye nas�l sorabilir? Sorunun cevab� bir sonraki c�mlede geliyor nesnel ger�ekli�in alt�n� elinden gelen her �ekilde oymay� hedefleyen Baudrillard'�n �a��na ili�kin "en do�ru ve sa�l�kl� (nesnel)" ��z�mlemeleri �retti�ini sanan bir �evirmen! Burada nesnel olan�n sa�l�kl� oldu�u vurgusu atlanamaz bir �ekilde g�ze bat�yor.

Simulasyon kuram�n� ara�sal i�levsel bir indirgemeyle alg�layan birinin kaleminden simulasyon okumak ister misiniz? �evirmenin iddias�n�n aksine, simulasyon kuram� Lumiere karde�lerin �retti�i sinematografa benzer, herhangi bir "i�e yarayacak" bir ara� de�ildir. �eviriyi yapan ki�inin aksine, de�erli bir ak�l y�r�tme olarak simulasyon kuram�n�n, modernist bir yorumla "geli�mi�" bat� toplumlar� "yakalamak" veya bat�n�n "d�nyaya d�nya konsunuda s�ylev �ekme ayr�cal��na son verecek" bir kavramsal d�zenek oldu�unu da sanm�yorum.

T�rk�eden sosyal bilim okumak niyetimi ba�ka bir zamana erteleyerek, yaz�n ingilizce �evirisi ve T�rk�e �evirisini paralel okumak gibi bir s�k�nt�y� ya�am�� bir kimse olarak, �evirinin acilen d�zeltilmesi gerekti�ini s�ylemek isterim. Sadece bu kitap de�il, yay�nevlerindeki ve bilimsel dergilerdeki edit�rl�k/hakemlik kurumunun daha iyi kurgulanmas� ger�ekle�meden �retilen yaz�n�n kalitesi nas�l iyile�ebilir? Elbette birisi ��ks�n bu sistemi d�zeltsin gibi bir talebim yok. T�rkiye'deki akademik akt�rlerin �evresindeki sosyal �er�evede ya�anan de�i�im ve D�nya ile etkile�im, umar�m b�yle bir de�i�imi de tetikler.

Herhangi bir eseri b�yle �evirilerden okuyan bir yerli bilim insan�n�n kafas�n� toplayarak kendi �zg�n perspektifini olu�turmas�, e�er kayna�a varam�yorsa ancak bir mucize ile olabilir. O zamana kadar ya�as�n yabanc� dilde �niversite e�itimi!

T�rkiye ve Finlandiya: E�lenceli Kar��la�t�rma

2007-12-29T23:50:00.000+02:00

Pazar g�n� Radikal gazetesinin eki Radikal 2'yi okumak benim i�in saatler s�ren bir seromoni halini al�yor. Genellikle b�t�n yaz�lar� okuyorum. Ge�ti�imiz haftalarda okudu�um bu yaz�lardan birisinde Bask�n Oran, Finlandiya ile T�rkiye kar��la�t�rmas� yap�yordu. Bir �ok �ehrini g�rme ve dostlar edinme imkan� buldu�um Finlandiya'n�n yeri bende ayr�d�r. Kuzey �lkeleri i�inde en g�zeli Finlandiya de�ildir belki, ama benim i�in en �zelidir. Bu nedenle Finlandiya ile ilgili bu yaz� zihnimde uzunca bir s�redir yer etti.

Finliler, kavim olarak Orta Asya dolaylar�ndan g�� eden, T�rk kaviminin kom�usu bir halk. Nas�l T�rkler, bir �ok ba�ka halk ve y�resel etkiyle kar��m��sa, Finliler de o y�ne gitmenin hakk�n� elbette vermi�ler. �sve�'liler kadar sar��n de�iller ama "D�nya'da Herkes T�rklerden gelmi�tir" hikayesini destekleyemeyecek kadar kendine has insanlar.

Kar �zerinde 1 hafta y�r�y�p, beyazl��n ortas�nda buzun �st�nde a��lan bir deli�in ba��nda kimseyle konu�madan bal�k avlamak en sevilen e�lencelerden birisi (ice-fishing). Dostlukta en ileri mertebe, bir k�r evine gidip, saunada kafa �ekerek zil zurna sarho� olsan bile, kar��ndakine s�yleyecek 1 (k�t�) s�z�n�n olmamas�. Bir kanonun �st�nde bir g�lde g�nler ve geceler ge�irmek ise "erkek-adam" olman�n do�as�n�n bir gere�i. Eh bunun do�al bir sonucu olarak da, Finliler kolay kayna�an, a��lan, dok�len insanlar de�il. Ancak ilk anlar� atlat�p, belirli bir s�reyi ge�irirseniz �ok s�cak, �ok i�ten, �ok samimi olabiliyorlar.

Finli dostlar�mdan birisi, Bu y�ne do�ru gelirken "G�zel �arap, harika iklim, muhte�em sahiller g�neyde diye bir levha varm��, biz o levhay� g�rmemi�iz" diye tak�lsa da Finliler ile T�rklerin mevcut halleri ile birbirlerine hi� benzemediklerini rahatl�ka s�yleyebiliriz. Akdenizli gibi davranabilmek i�in, tabiri caizse "e��eklemesine" i�meleri gerekiyor. Bira gibi hafif alkoll� i�kiler su niyetine t�ketildi�i i�in, vodka gibi a��r i�eceklerin �i�e �i�e bitirilmesi gerekiyor. Eh vergi y�k� de a��r oldu�u i�in Oslo'ya ucuz gemilerle gidip gelirken uluslararas� sularda ��lg�n partiler vermeyi icad eden, 1 kasa vergisiz vodka i�in Estonya'ya gidip d�nen insanlar�n �lkesi Finlandiya.

Peki bir d��n�n, g�� b�yle geli�meseydi de T�rkler ve Finliler yer de�i�tirmi� olsayd� hayat�m�zda ve bu �lkelerde ne de�i�irdi. Kolay cevaplanacak bir soru de�il elbette.

Yap�salc� a��klamalara meyleden benim gibi kimseler i�in bu t�r kar��la�t�rmalar�n �rk/milliyet gibi sebeplere dayand�r�lmas� �ok hararetle desteklenecek bir durum olmasa da, 11 ay a��r k�� artlar�nda ya�ayan 338,145 km� ye da��lm�� 5.3 milyon insan�n ki�i ba��na $34,819 gelir yaratmas� (nominal $40,197) kar��s�nda, 783,562 km� alana yay�lm�� 72 milyon n�fusla bizim ki�i ba��na $9,628 gelirimiz (nominal $5,561) kar��la�t�r�ld��nda olduk�a moral bozuyor.

Bat� Avrupa demokrasilerinin geli�mi�lik seviyesini ve gelir d�zeyini, hep onlar�n s�m�rgecili�ine ba�lamaya al��z. Peki iki kere i�gal ge�iren, k�t� iklim ko�ullar�nda 5.5 milyon ki�i bu refah seviyesini, hi�bir yeri s�m�rmeden nas�l yakalayabilimi�? Biz orada olsayd�k, 11 ay k�� boyunca �al��r m�yd�k? Yoksa n�fusumuz �in ile yar��r hale mi gelirdi? D��nmeden edemiyor insan.

Buyurun Bask�n Oran'�n Finlandiya T�rkiye kar��la�t�rmas�:

Komplekssiz insanlar �lkesinde - Bask�n Oran (Ba�lant�)

Finlandiya �zerine yaz�lm�� nl� kitab�n ad� bu de�il, tabii. Do�rusu: Beyaz Zambaklar �lkesinde. Bizde �zellikle Harbiye ��rencilerinin ament�lerinden biri olarak bilinir. Finlandiya'n�n nas�l kalk�nd��n� yabanc� (Grigoriy Petrov) g�z�nden ve kaleminden anlat�r.

Finlandiya ile T�rkiye yaln�zca alt� y�l arayla kurulmu�. �stelik, bu insanlarla yapt��m uzun konu�malardan ��rendi�im kadar�yla pek ayn� fikirde de�iller ama, Macarlar�n yan� s�ra Finlerin de T�rk oldu�u bizim pek malumumuzdur. Onun i�in �imdi bir anl��na g�zlerinizi kapay�n, Finlerin yerine T�rkleri koyun:

T�rkiye'nin �ektikleri

T�rkiye (Osmanl�) tam 6,5 y�zy�l Yunan egemenli�inde kald� (1155-1809). Bug�n de bunun sonucu olarak Yunanca, T�rk�e'nin yan� s�ra �lkenin ikinci resm� dilidir. B�t�n sokak isimleri ve hatta reklamlar iki dilde yaz�l�yor. Ayr�ca, T�rkiye s�n�rlar�na dahil oldu�u halde �mroz ve Bozcaada'da tek resm� dil Yunancad�r.

T�rkiye Yunan egemenli�inden 1809'da kurtuldu, Rusya'n�n y�netimine girdi. ��i�lerinde �zerk olarak. Anlayaca��n�z, Yunanl�lar T�rkiye'yi Ruslara devrettiler.

1835'te, ulusal destan Ergenekon ilk defa yay�nland�.

T�rkiye 6 Aral�k 1917'de Rusya'dan ba��ms�zl��n� elde etti. Fakat bu ba��ms�zl�k �zerine �mroz ve Bozcaada "kendi kaderini tayin hakk�" kullanarak Yunanistan'a kat�lmak istedi. Milletler Cemiyeti askerden ar�nd�r�lmak ve �zerk k�l�nmak �art�yla buray� T�rkiye'ye b�rakt�. T�rkiye de 6 May�s 1920 tarihli yasayla adalara eyalet parlamentosu kurma hakk� tan�d�. Yunanca'n�n tek resm� dil olmas� bundan.

T�rkiye, ll. D�nya Sava��'n�n ba�lamas�yla birlikte, bu sefer SSCB i�galine u�rad�. Ancak 1947 anla�mas�yla kurtuldu. Bir k�s�m topraklar�n� SSCB'ye b�rakmak zorunda kalarak.

Buras� T�rkiye. Daha �nce iki yaz�dan (hat�rlayamad�ysan�z, yollayay�m) a�z�m fena yand�� i�in olay� hemen tad�nda b�rakay�m. Yukar�daki bilgilerde "T�rkiye"yi Finlandiya, "Yunan"� �sve� yap�n�z. Rus aynen kals�n. "�mroz ve Bozcaada" yerine de Aaland Adalar�'n� rica edeyim. Bir de, "Ergenekon" ��kacak, Kalevala girecek.

B�t�n bunlar�n �zeti �u:

1) D�� a��dan: Finlandiya d��ta sorunlu. "�ok hassas" b�lgede kurulmu�. �ki b��r� "d��man kom�u". Bunlar �lkeyi i�galde s�raya girmi�ler.

2) �� a��dan: Finlandiya i�te sorunlu. N�fusun y�zde 5,6's� anadil olarak �sve��e, bir k�sm� da Sami (yerli) dili konu�uyor. �o�unluk Luteran olmakla birlikte, Ortodokslar�n yan� s�ra "hi�bir dinden yaz�lmayan"lar�n oran� y�zde 13. Hepsinden �nemlisi, Finlandiya ile �sve� aras�ndaki denizin tam orta yerindeki Aaland Adalar�'n�n resm� mensubiyeti d��nda her �eyi (halk�, y�netimi, dili, resm� dili, k�lt�r�, vs.) �sve�'in. Az�nl�k konular�n� bilenler �unu iyi bilir: Bir �lkedeki az�nl�k �lkenin orta yerindeyse korkacak fazla bir �ey yoktur. S�n�rdaysa, durum ciddi olabilir. E�er bir adadaysa, �ok ciddidir. En basit �rnek: Fransa ve Korsika.

Bunlar bizde olsa, yanm��t�k

Tan�d�k geldi mi? Hem Rus hem Sovyet "i�galini fiilen ya�am��" bir �lke ile 1946'da Sovyet "tehdidine maruz kalm��" bir �lkeyi kar��la�t�r�yoruz. Allah muhafaza, bu tarih�e ve durum bizde olsa halimiz ne olurdu me�hul. Bug�n sokaklarda bir bayrak asan ka� bayrak asard�? Lin� te�ebb�s�ne u�rayanlar�n say�s� ne olurdu? Parti binas� kur�unlamalar ve parti kapatmalar nas�l geli�irdi? Milletvekili dokunulmazl�klar�? Yarg�m�z "halk� kin ve d��manl��a te�vik etmek" (TCK 216/1), "T�rkl��e hakaret" (TCK 301/1), "Devlet organlar�na hakaret" (TCK 301/2) "Halk� askerlikten so�utmak" (TCK 318) gibi "ulusal" davalarda ne iddianameler yazar ve ne kararlar verirdi? Yunanistan ve Rusya'ya d��manl�k durumlar� nas�l olurdu? D��nmek bile �rk�t�c�.

Oysa milli mar� sonradan Fince'ye �evrilmi�; mar��n �sve��e yazar�n�n an�t�, alt�nda mar��n metniyle birlikte, Helsinki'yi s�sl�yor. Hatta, kentin en b�y�k meydan�n�n orta yerinde ve katedralin �n�nde Rus imparatoru II. Aleksandr'�n devasa atl� heykeli y�kseliyor.

D�� politika a��s�ndan bakt��m�zda, biz d�� g�venli�imizi ABD �sleri kurdurarak sa�lad�k. Finlandiya iki bloka da girmedi ve g�venli�ini kendi topraklar�n� SSCB'ye kulland�rmamak bi�iminde g�rd�. Nitekim, Avrupa'da ll. D�nya Sava��'n�n esas sona ermesi demek olan Avrupa G�venlik ve ��birli�i Konferans� (AG�K) sonu� toplant�s�n� 1975'te Helsinki'de yapt�rmas� bunu simgeler.

Bizim T�rkiye'de, uluslararas� ili�kilerin u'sunun yan�ndan ge�memi�ler "real politik"i evelallah do�u�tan bilir. Yani uluslararas� alanda devletlerin ulusal ��karlar� ge�erlidir, T�rkiye'nin ulusal ��karlar�n� sa�lamak i�in Sovyetler'i dengelemelidir. 1990'lar�n ba��na kadar bunu ya�ad�k. �imdi Sovyetler bitti, "ABD'ye de AB'ye de kar��y�z, ��nk� ikisi de emperyalist" ba�lad�. Ne oldu g�� dengesi? Suya d��t�, inek i�ti, da�a ka�t�, da� yand� gitti k�l oldu. �kisi de emperyalist deyince ABD tekeline teslim olmuyor muyuz, ulusalc�l�� yabanc� d��manl�� olarak anlayan ve �st�ne �stelik bir de sol sloganlarla y�r�tenler s�ylesin.

Gelelim az�nl�klar konusuna. �niversitedeki konferans�ma g�zleri hafif �ekik bir zat geldi. Kendini tan��t�rd�: "Efendim, Okan Daher. Finlandiya Tatar T�rkleri �slam Cemaati Ba�kan�". Tam bir T�rkiye T�rk�esi; sadece, "2007 y�l�" yerine "2007'nci y�l" diyor. Kitabevinde imza g�n� ve s�yle�iye de gelerek ��k��ta bizi Cemaat merkezine g�t�rd�. Helsinki'nin merkezinde m�lkiyeti kendilerine ait muazzam bir binan�n iki kat�na yay�lm��, i�inde konferans ve tiyatro salonundan mescide, k�t�phaneden �ocuklar�n T�rk�e s�n�flar�na kadar her �ey komple mevcut bir az�nl�k merkezi. Evet, Finlandiya'ya 1871'de ticaret i�in gelmi� Kazan Tatarlar�'n�n torunlar� olan bu insanlar, Finlandiya'da resmen "ulusal az�nl�k" stat�s�ne sahip. Kad�n cumhurba�kan� Tarja Halonen'in Merkez'e yapt�� yemekli ziyaretin fotolar� duvarlarda.

Duvarlarda, bir de, topu topu 800 ki�ilik bu "ulusal az�nl�k"�n ll. D�nya Sava��'nda Finlandiya'ya verdi�i ve 10'u �ehit olan 256 askerin isimleri ve resimleri.

"800 ki�ilik az�nl��n nesinden korkacaklar?" diyenler olabilir. Peki karde�im, biz birka� bin Yezidi'nin nesinden korktuk da ka��rd�k zavall�lar�? Fukara S�ryanilerin ne g�nah� vard�? �imdi de bir aya�� ukurda 1500 Rum'un nesinden korkuyoruz da "Vatikan kuracaklar!" ��l�klar� at�yoruz? Bu i�in say�yla ili�kisi yok. Neyle ili�kisi vard�r, bilemiyorum art�k. Ama kimliklerini tan�y�p da haklar�n� verdi�in zaman samimi sadakatlerini al�yorsun, onu biliyorum. Ayaklanmamak kadar ayakland�rmamak da milli g�revdir.

Not: Sevr Paranoyas�n�n son versiyonunu nas�l buldunuz? Isparta u�ak kazas�n� da "uranyumun yerini alacak maden" toryum �zerine �al��an fizik�ilerimizin �ld�r�lmesine ba�lad�lar ya, pes. Allah gecinden versin, gelecek kazaya bor madeni kesindir.

Evlerinin �nu Boyal� Direk

2007-12-29T18:27:00.000+02:00

Evlerinde lambalar� yan�yor
G�zg�z olmu� cigerlerim kan�yor
Beni g�ren deli olmu� san�yor
�l�r�mde ayr�lamam yar senden

Aman bir bah�eye giremezsen
Durup seyran eyleme eyleme �
Aman bir binay� yapamazsan
Y�k�p veyran eyleme �
Aman bir g�zeli sevipte alamazsan
�smini aleme r�sva eyleme �

Evlerinin �n� boyal� direk
Yerden yere vurdun sen beni felek
Her ac�ya dayanamaz bu y�rek
�l�r�mde ayr�lamam yar senden

Unutulurmu? Unutulurmu�!

2007-12-25T00:23:00.000+02:00

Unutulurmu�

A�k intikam kokan �icek
Sessizce simsiyah solar gider
Kalbimde han�eri
Ac�t�r r�yamda
Veda �eker k�rekleri a��r a��r uzaklara

S�ner nefes verir gibi a�k
Y�r�r hasret dolu vagonlar�
Yanan orman olmu� kalplerde
Unutulur mu hi� unutulur mu

S�ner nefes verir gibi a�k
Y�r�r hasret dolu vagonlar�
Yanan orman olmu� kalpler
Unutulurmu� unutulurmu�

A�k intikam kokan �icek
Sessizce simsiyah solar gider
Kalbimde k�lleri
Ac�t�r ya�arken
Veda �eker k�rekleri a��r a��r uzaklara..

Ba��rt�s� Meselesi

2007-12-20T23:30:00.000+02:00

�lkemizin ikiye b�l�nmeden tart��may� ba�aramad�� konulardan birisi de ba��rt�s�. Ba��r�t�s� ile universitelere girilebilsin mi? Kamusal alan nas�l tan�mlan�r ve bu alanda dini simgelerle g�rev yap�labilir mi? Hizmet al�nabilir mi? �lkemizin fay hatlar�ndan birisi bu konudan ge�iyor.

Bu konuda kendi fikirlerimin tarih�esi bence ilgin� bir ge�mi�ten geliyor. �lk ba�larda ba��rt�s�ne tamamen kar�� oldu�umu hat�rl�yorum. Haz�rl�kta ingilzce ��retmeninin "Ba��rt�l� birisini g�r�nce arkadan yakla��p ��z�vermek geliyor" dedi�inde biraz rahats�z olmu�tum ama �ok da �st�nde durmam��t�m. Taa ki, mezun olduktan sonra eski mezunlardan birisi taraf�ndan yap�lan, bir ev toplant�s�nda �ok de�er verdi�im bir hocam�n "E�itim almak temel insan haklar�ndan birisidir. Ben dersime giren ba��rt�l� k�z�n e�itim alma hakk�n� nas�l engelleyebilirim?" diyene kadar. Bu benim i�in temel bir sars�nt� an� oldu.

�niversiteden bir arkada��m�n ba��rt�l� arkada��n�n e�itimde �ekti�i s�k�nt�lar� dinledik�e, konu kafamda netle�ti. �nsanlar�n tercihlerine sayg� duyulmal�yd�. �zellikle �ember sakall�, posb�y�kl� erkeklerin universiteye bu gibi siyasi simgelerle girebiliyor olmalar�, k�zlar�n ise d��ar�da kal�yor olmas� bir ayr�mc�l�k olarak can�m� s�k�yor. Hem "siyasi simge"nin neresi yanl�� bunu da bilemiyorum. Bize siyasetin politikan�n k�t� bir �ey oldu�unu kim s�yledi? Tabi burada hizmet alan ve hizmet veren kavram�n� ay�rdediyorum. Devlet ad�na hizmet veren ki�iler belirli siyasi ve dini simgelerle i� g�remezler. E�er ilkemiz buysa yapmam�z gereken �ok i� var. Devletten hizmet al�rken, kar��n�zdakinin t�m siyasi ve dini simgelerden ar�nm�� oldu�unu s�yleyebilir durumda m�s�n�z?

Kan�mca, ba��rt�s� takmayanlar�n, ba��rt�l�lerin okullara girmesi ile giderek ba��rt�s� takman�n norm haline gelece�ini ve takmayanlar�n takmaya zorlanaca��ndan �ekinmelerinin alt�nda da��lm��l�k, �rg�ts�zl�k ve bundan do�an bir korku yat�yor. �yle ya, Siyasi �slam ekol�nden gelen ak�mlar�n kar��s�nda ger�ekten alternatif yaratabilen bir hareket var m�? Siyasi islam yar�n herkesi "mahalle bask�s�" ile ba��rt�s� takmaya zorlarsa "me�um" kurtar�c�y� beklemekten ba�ka yapabilecek neyiniz var? Ki�isel hak ve �zg�rl�kleri g�vence alt�na almay� temel ilke edinmi� bir siyasi yap�, bir �rg�t, bir parti biliyor musunuz?

��te bu �aresizlik duygusudur ki, yar�n�n korkusuna bug�n �zg�rl�klerin k�s�tlanmas�ndan yana ��kabiliyor. O zaman ��z�m de bellidir. Ki�isel hak ve �zg�rl�klerin kar��s�nda g�r�nen her t�rl� siyasi ak�ma kar��, e�itlik, �zg�rl�k ve dayan��madan yana g��l� bir siyasi �rg�lenme. O zaman, t�rban takan gen� k�z�n �zg�rl��nden de �ekinenler azalacakt�r.

Ba��rt�s� takan yetenekli bir bilgisayar uzman�n� d��n�n. Devlet hizmeti g�remez tamam. Ama kariyeri illa islamc� �irketlerle s�n�rl� olmak zorunda m�d�r? Bu safla�ma giderek daha da keskinle�irken, insanlar� da �aresiz durumda b�rak�yor.

Bu hususta okudu�um en zihin a��c� yaz�lardan birisi ge�ti�imiz g�nlerde Radikal'de yay�nland�. Ben de payla�mak istedim. Payla��m� buraya koyarken, iki sat�r da ne d��nd��m� yazay�m derken, laf laf� a�t�. Buralara geldik :)

Ba��rt�s�... Nereye kadar? - Ay�e Kad�o�lu (Ba�lant�)

1980'li y�llarda ABD'de siyasal ve toplumsal �at��malara neden olan konular�n ba��nda k�rtaj meselesi geliyordu. Konunun a��ld�� sosyal ortamlarda insanlar birbirine giriyor, siyaset�ilerin kamuya a��k tart��malar�nda k�rtaj meselesinin g�ndeme gelmesi ile heyecan doru�a ��k�yordu. Siyasetin d��nda konulardan da s�z etti�imiz keyifli dost meclislerinde bile s�z d�n�p dola��p k�rtaj meselesine her geldi�inde kavga ��kard�. Acaba bu akl�n�za bir �ey getiriyor mu? T�rkiye'de �u anda ba��rt�s� meselesi de benzer tart��malara neden oluyor. Ba��n �rt�lmesini temel haklar d�zeyinde ele alan ve bu kad�nlara destek veren baz� liberal ve demokratlar k�yas�ya ele�tiriliyor. Peki onlar�n ba��rt�s�ne deste�i nereye kadar?

Caran d'Ache'in karikat�r�
�ncelikle akl�ma gelen �nl� bir karikat�rden s�z edece�im. ��nc� Cumhuriyet Fransa's�n�n ay�rt edici �zelli�i Dreyfus Meselesi idi. Frans�z ordusunda y�zba�� olan Alfred Dreyfus isimli bir Yahudi 1894 y�l�nda Alman askeri ata�esine Frans�z ordusunun s�rlar�n� satmak, yani casusluk ve vatan hainli�i ile su�lanm��t�. Frans�zlar�n L'Affaire olarak adland�rd�klar� bu olay ile toplum, Dreyfus kar��tlar� (yani Yahudi kar��tlar�, monar�i, ordu ve Katolik kilisesi yanl�lar�) ve Dreyfus yanl�lar� (yani Cumhuriyet�iler, demokratlar ve �rk��l�k kar��tlar�) olarak ikiye b�l�nm��t�. Toplumdaki bu b�l�nme �nl� heykelci Auguste Rodin, Edgar Degas, Claude Monet, Anatole France ve Emile Zola gibi ressam ve yazarlar� da i�ine �ekmi�ti. Bu d�nemin �nl� �izerlerinden Dreyfus kar��t� olan Caran D'Ache'�n �izdi�i bir karikat�r ise d�nemin aileleri bile birbirine d��ren �at��mac� �zelli�ini son derece iyi �zetliyordu. Bug�n �o�u ki�inin sadece bir kalem markas� olarak bildi�i Caran d'Ache, Dreyfus kar��t� idi ve i�inde Yahudi kar��t� ve ordu yanl�s� �izimler bar�nd�ran Psst...! isimli bir dergi ��kar�yordu. Caran d'Ache'�n �nl� karikat�r�nde iki �izim karesi vard�r: Birinci karede, bir aile b�y�k bir masada g�le oynaya yemek yer. Karenin alt�nda masadakilerden birinin a�z�ndan s�ylenmi� olan "Dreyfus meselesini tart��mayal�m" yazar. �kinci karede ise masa y�k�lm��, herkes birbirini bo�azlar, havada sandalyeler u�u�ur, alt�nda ise "tart��t�lar" yazar. ��te Fransa ��nc� Cumhuriyeti'nde Dreyfus konusu, aileleri b�yle b�lm��t�.

ABD'de k�rtaj meselesi
1980'ler Amerika's�nda kimi zaman kavgayla son bulan ve polis m�dahalesine maruz kalan eylemler de temelde hep k�rtaj meselesi y�z�nden ortaya ��kard�. Bug�n ABD'de, Y�ksek Mahkeme'nin 1973'te hamileli�in ilk aylar�nda k�rtaj� yasal k�lan Roe vs Wade karar� ve bu karar�n geri �evrilmesi �zerindeki tart��malar, h�l� en �nemli siyasal tart��malar aras�nda yer al�yor. Ahlak�� bir muhafazak�rl�� savunan Cumhuriyet�iler, uzun zamand�r k�rtaj�n kar��s�ndalar. 1980'lerde Amerika'n�n do�u yakas�ndaki b�y�k �ehirlerde k�rtaj kliniklerinin �n�nde bir�ok eylem yap�l�rd�. Kendilerine "k�rtaj kar��t�" yerine embriyonun ya�am�na at�fla "ya�am yanl�s�" (pro life) diyen gruplar, bu kliniklerin �n�nde boylu boyunca yerlere yatarak eylem yaparlard�. K�rtaj karar�n� kad�nlar�n kendilerinin vermesini savunanlar ise kendilerine "k�rtaj yanl�s�" de�il, kad�nlar�n tercihine istinaden "tercih yanl�s�" (pro choice) diyorlard�.

Ba��rt�s� ve re�itlik
T�rkiye'de de bug�n Caran d'Ache'�n �nl� karikat�r�n� hat�rlatan bir b�l�nme ve kavga ya�an�yor. Ba��rt�s� meselesi a��l�nca huzurlu aile yemeklerinde tats�z tart��malar oluyor, huzur ka��yor. Hatta bu yaz�da da "t�rban" yerine "ba��rt�s�" ifadesini kullanmama k�zanlar vard�r. Mesele �yle sembolik ki, t�rban m� yoksa ba��rt�s� m� dedi�iniz �nemli oluyor. PKK'ya "Pekaka" yerine "Pekeke" demek gibi. Adeta kulland��n�z ifade sizi ele veriyor. Ba��rt�s� deyince, onu normalize ediyor ve neredeyse destekliyorsunuz zannediliyor. Oysa "t�rban" demek esas k�t� niyeti bilmeye i�aret ediyor. T�rban takanlar, �yle b�y�kannelerin ya da evlere gelen hizmet�ilerin takt�� masum bir e�arb� de�il de militan bir kuma�� ba�lar�na tak�yor gibi alg�lan�yorlar. Ben de ba��rt�l� kad�nlar� i�eren bir ara�t�rma yapana kadar, her iki ifadeyi de kullan�yordum. Ancak anlad�m ki, t�rban ifadesi bu kad�nlar�n baz�lar� taraf�ndan olumsuz anlamlarla y�kl�. Adeta, siyahlardan s�z ederken, baz� siyahlara hitaben ayr�mc� bir ifade olan "nigger"� kullanmak gibi alg�lan�yor. T�rban ifadesi, ba��n� �rten kimi kad�nlar� keyfi bir ayr�mc�l�kla kar�� kar��ya b�rak�yor. ��nk� onun k�ktendinci bir d�rt� ile tak�ld�� varsay�l�yor. �stelik bu ayr�mlar da son derece keyfi bir �ekilde yap�l�yor. (Ben bu yaz�y� yazarken Milliyet gazetesinde ikinci b�l�m� yay�mlanm�� olan yeni KONDA ara�t�rmas�nda da bu ayr�m�n nas�l yap�ld�� a��k de�il). Kiminki t�rban, kiminki ba��rt�s�, eninde sonunda keyfi bir tan�m. Bence, tart��may� bunun �tesine ta��y�p ki�iye �zg� temel hak ve �zg�rl�klerden s�z etmek gerekiyor.

T�rkiye'de gerek baz� liberaller, gerekse de demokratlar, ba��rt�s� konusunda kad�nlara y�llard�r destek veriyorlar. ��nk� bu meseleyi temel hak ve �zg�rl�kler temelinde ele al�yorlar. Bir�o�unun ki�isel olarak ba��rt�s�nden pek de ho�land��n� sanm�yorum. Ancak, ba��n� �rtmek bireysel bir tercihse e�er, bu tercihin arkas�nda durmak gerekti�ini s�yl�yorlar. Adeta, k�rtaj meselesindeki "tercih yanl�s�" olmak gibi bir durum bu. "Ki�isel tercih"le ba��n� �rten kad�nlar�n �niversitelere girmelerinde bir sak�nca olmamas� gerekir. Bunu engelleyen yasaklar konuyu daha da radikal bir hale getiriyor. Hatta TBMM de, devletin organlar� i�inde, milletin temsil edildi�i yer olarak farkl� bir konuma sahip oldu�u i�in, orada da ba��rt�l� kad�nlar�n olabilece�i d��n�lebilir (en az�ndan tart��labilir). Ancak, devletin se�ilmi� de�il de atanm��lardan olu�an se�kinlerinin, ba��rt�s�n� d��layan k�yafet y�netmelikleri olmas� da anla��labilir bir durum. Devlet kendi atanm�� memurlar�n�n ba��rt�s� kullanmas�n�n kar��s�nda olabilir. Zaten demokrasi de sadece se�ilmi�ler ve sadece atanm��larla olamaz ve bunlar�n aras�nda, herkesin kendi i�ini yapt�� bir dengeye dairdir. Mahkemelerde hakim ba��rt�l� olamaz belki ama, san�k olabilmelidir. Ancak T�rkiye'de zaman zaman bunun bile engellendi�ini g�rd�k.

Ancak demokratlar�n ba��rt�s�ne deste�inin de bir s�n�r� var. Bireysel tercih temelinde konu�abilmek i�in, bu tercihi yapacak ki�ilerin "re�it" olduklar�n� varsaymak gerekir. Ge�ti�imiz hafta, kompozisyon �d�l�n� almak i�in ��kt�� k�rs�den indirilen k�z �ocu�u "re�it" de�il. Onun ba��rt�s� takma "hakk�", �niversiteye giden ablalar�nki ile ayn� de�il ve ayn� gibi alg�lanmamal�. Bu fark �ok ama �ok �nemli. ABD'de k�rtaj meselesi konu�ulurken "tercih yanl�s�" konumu savunanlar, bunu yeti�kin vatanda�lar i�in yap�yorlard�. �ocuklar�n b�y�rken ve birey haline gelirken, her t�rl� dini ve milli bask�n�n d��nda tutulmas� son derece �nemli. Bug�n nas�l 11. s�n�ftaki -yani olsa olsa 16 ya��nda olan- bir k�z �ocu�unun gidip kendi kendine k�rtaj yapt�rmas� d��n�lemez ise, kendi kendine ba��rt�s� takmaya karar vermesi de anlaml� de�ildir. "Tercih hakk�" gibi temel hak ve �zg�rl�kler yeti�kinlik varsay�m� �zerinden konu�ulmal�d�r. Elbette ki, �e�itli erkekler kollar�n� kavu�turmu� otururken, bu k�z �ocu�unun k�rs�den indirilerek d��r�ld�� durum utan� vericidir, ancak olay�n o noktaya gelmemesi ve bu k�z �ocu�unun zaten ba�tan okula ba��rt�s� ile gitmemesi gerekirdi. Ba��rt�s�ne ili�kin "tercih" olsa olsa "re�it" olan �niversite ��rencileri a��s�ndan anlaml� bir tercihtir. �lk ve orta��renim okullar�nda b�yle bir "tercih" s�z konusu olamaz. Genelde �ocuklara takdir edilesi bir ihtimam g�steren Ba�bakan ve e�inin de bu k�z �ocu�una teselli telefonu etmeleri bu ince ayr�m� g�rmediklerine i�aret etti�i i�in d��nd�r�c�d�r.

B�t�n bunlar, �ocuklar� ve hen�z re�it olmayan gen�leri "insan" yerine koymamak olarak anla��lmamal�. Aksine, onlar� insan yerine koymak i�in onlar�n baz� tercihleri "erken" yapmamalar�n� sa�lamak ve birey olmalar�na �ncelik vermek gerek. Ba��rt�s� konusunda demokratlar�n deste�i, belli alanlarda ve "re�it"lik sonras� ba�l�yor. Cumhurba�kan�'n�n "e�i"nin ba��rt�l� olmas� da bu anlamda bir sorun olmamal�. Ancak, bug�n T�rkiye'de hi�bir demokrat�n, �ocuklar�n ba��rt�l� olmalar� "hakk�"n� savunaca��n� sanm�yorum. Ne zaman, Caran d'Ache'�n �nl� karikat�r�ndeki gibi, konuyu ilericilik-gericilik ekseninde mutlak�� bir kavgaya kilitlemekten vazge�ece�iz? Ne zaman, ba��rt�s�ne toptan kar�� olmak ya da k�lliyen ondan yana olmak gibi bir mutlak��l�� bir kenara b�rak�p bu ince ayr�mlar� konu�aca��z?

Bilge S�zler

2007-12-20T18:03:00.000+02:00

Steve Jobs - A� Kal Budala Kal (Alt Yaz�l�)

Mobil �mza ile Ba�lan Hayata!

2007-12-16T13:54:00.000+02:00

Say�n Ba�kan

2007-12-16T13:49:00.000+02:00

Say�n Ba�kan
Gel benimle bir y�r�y�� yap
Yaln�zca iki s�radan insanm��z
Ve benden daha iyi de�ilmi�in gibi davranal�m,
Sana baz� sorular sormak istiyorum
E�er d�r�st konu�abilirsek

Sokaktaki onca evsizi g�rd��nde ne hissediyorsun?
Uyumadan �nce kim i�in dua ediyorsun?
Aynaya bakt�g�nda ne hissediyorsun?
Gururlu musun?

Geri kalamn�m�z aglarken nas�l uyuyorsun?
Bir annenin elveda devemeye firsati yokken
Nasil r�ya g�r�yorsun?
Nasil ba��n dik y�r�y�rosun?
Yine de g�zlerimin i�ine bakarak
Bana bunlar�n sebebini s�yleyebilir misin?

Say�n Ba�kan
Yaln�z bir �ocuk muydun?
Yaln�z bir �ocuk musun?

Nas�l s�ylersin?
Geride hi�bir �ocugun kalmad�g�n�
Aptal degiliz ve k�r degiliz
Hepsi senin hucrelerinde oturuyorlar
Sen cehemneme giden yoklu doserken

Nasil bir baba
Kendi h�z�n�n haklar�n� elinden al�r?
Ve nas�l bir baba
E�cinsel oldugu icin k�z�ndan nefret ederdi?

First Lady'nin ne demesi gerektigini
Yaln�zca hayal edebiliyorum
Viski ve kokainden buraya uzun bir yol katettin.

Geri kalan�m�z aglarken nas�l uyuyorsun
Bir annenin elveda demeye firsati yokken
Nasil r�ya g�r�yorsun?
Nasil ba��n dik y�r�yorsun?
Yine de g�slerime bakabilir misin?

Sana s�k� �al��maktan bahsedeyim
Bir bebek yoldayken asgari �cret

Sana s�k� �al��maktan bahsedeyim
Bombalar onlar� g�t�rd�kten sonra
Evini yeniden yapmak

Sana s�k� �al��maktan bahsedeyim
Bir karton kutudan bir yatak yapmak

Sana s�k� �al��maktan bahsedeyim
S�k� �al��mak s�k� �al��mak

S�k� �al��mak hakk�nda hi�bir�ey bilmiyorsun
S�k� �al��mak

Gece nas�l uyuyorsun?
Nas�l ba��n dik y�r�yorsun?

Say�n Ba�kan
Benimle asla bir y�r��e ��kmazd�n
De�il mi?

Ya�am�n K�y�s�nda - Fatih Ak�n

2007-12-10T14:34:00.000+02:00

Yorumlar�m k�sa s�re sonra burada